Velež danas 10. put igra Evropu: Od podviga protiv Borussije do moldavskog Milsamija
Nogometaši Veleža danas u Zenici na stadionu Bilino polje igraju prvu utakmicu kvalifikacija za Konferencijsku ligu protiv moldavskog Milsami Orheija.
Ovaj susret ima historijski značaj jer predstavlja jubilarni, deseti nastup Mostaraca u zvaničnim UEFA takmičenjima, čiji je evropski put započeo prije više od pola vijeka. Iako je Velež tokom šezdesetih i sedamdesetih godina prošlog vijeka redovno igrao u takmičenjima poput Mitropa kupa i Intertoto kupa, ta nadmetanja nisu bila pod okriljem krovne evropske kuće nogometa pa se zvanična historija piše od jeseni 1973. godine.
Zvanični evropski debi Velež je osigurao osvajanjem vicešampionske titule u prvenstvu Jugoslavije (1972/73). Žrijeb u Zürichu spojio ih je sa čehoslovačkim Tatranom iz Prešova. Prvi historijski gol postigao je Marijan Kvesić već u 5. minuti meča u gostima, ali su Rođeni na kraju poraženi sa 2:4, dok je revanš pod Bijelim brijegom završen remijem (1:1).
Već naredne sezone (1974/75), predvođen trenerom Sulejmanom Rebcem, Velež ostvaruje svoj najveći međunarodni uspjeh – plasman u četvrtfinale Kupa UEFA:
Spartak Moskva: Nakon poraza u Moskvi (1:3), Mostarci su u revanšu slavili sa 2:0 i postali jedini jugoslovenski tim koji je eliminisao nekog sovjetskog predstavnika.
Rapid Beč: Mladi Vahid Halilhodžić postigao je ključni gol u Beču za 1:1, dok je u revanšu Velež minimalnom pobjedom (1:0) osigurao prolaz.
Derby County: Engleski šampion je u prvom meču slavio sa 3:1, ali je Velež u revanšu odigrao jednu od najvećih utakmica u historiji i pobjedom od 4:1 osigurao evropsko proljeće.
Twente Enschede: U četvrtfinalu je slomljen otpor Holanđana u Mostaru (1:0), ali je Twente u revanšu golom u 90. minuti slavio sa 2:0 i prošao dalje.
Nakon što je 1981. godine postao prvi tim iz BiH koji je osvojio Kup Maršala Tita, Velež je zaigrao u Kupu pobjednika kupova. Protiv luksemburškog Jeunesse Escha ostvarena je rekordna evropska pobjeda (6:1), ali je u narednoj rundi njemačka Lokomotive Leipzig bila uspješnija nakon izvođenja jedanaesteraca (3:0). Iste sezone Rođeni osvajaju i Balkanski kup.
Nova, sjajna generacija nazvana “Ju-Ka-Tu” (Jurić, Kajtaz, Tuce) ponovo osvaja Kup Jugoslavije 1986. godine. U Evropi su prvo eliminisali mađarski Vasas, ali ih je u osmini finala Kupa pobjednika kupova, uz kontroverzno suđenje, zaustavila bugarska Vitoša (Levski).
Sezona 1987/88. donijela je spektakl protiv Borussije Dortmund u Kupu UEFA. Prethodno je deklasiran švicarski Sion (5:0, četiri gola Semira Tuce). Protiv Milionera iz Dortmunda, Velež je u Njemačkoj poražen sa 0:2, dok je revanš u Mostaru donio pirovu pobjedu od 2:1, uz promašen penal Tuce i pogođenu stativu Gudelja.
Posljednji predratni izlazak u Evropu (1988/89.) donio je eliminaciju kiparskog APOEL-a i portugalskog Belenensesa (nakon penala), da bi u trećem krugu Kupa UEFA bolji bio škotski Hearts.
Na novi evropski nastup Mostarci su čekali čak 33 godine. Uslijedio je plasman u premijerno izdanje Konferencijske lige (2021/22). Zbog neuslovnosti Stadiona Rođeni, Velež je domaće utakmice igrao na sarajevskoj Grbavici. Nakon eliminacije sjevernoirskog Colerainea, izabranici Feđe Dudića kreirali su senzaciju eliminisavši grčki AEK Atinu nakon boljeg izvođenja jedanaesteraca u revanšu. Bajku je u trećem kolu prekinuo švedski Elfsborg.
Naredna dva izlaska u Evropu donijela su rezultate za zaborav:
2022/23: Kao osvajači Kupa BiH, nakon unutrašnjih turbulencija i odlaska Dudića, Rođeni su eliminisani od malteškog Hamrun Spartansa (dva poraza po 0:1).
2024/25: Nakon odlaska trenera Deana Klafurića, Velež je doživio težak udarac od andorskog Inter Club d’Escaldesa, izgubivši u revanšu u gostima sa čak 1:5.
Velež danas otvara novu evropsku stranicu. Zbog infrastrukturnih radova, domaćin moldavskom Milsamiju bit će u Zenici na Bilinom polju, što je prva evropska utakmica na ovom stadionu nakon šest godina i gostovanja Celtica. Utakmica Velež – Milsami počinje u 19:00 sati, uz direktan televizijski prenos na kanalu MY TV – piše Klix.ba.
OGLAS
